پیش‌آگاهی قبل از احداث باغ

بر اساس گزارش تحلیلی فائو، تولید جهانی میوه در ۲۰۲۳ به ۹۵۲ میلیون تن رسید که نسبت به ۲۰۱۰ حدود ۳۰ درصد رشد داشته است. مجموع میوه و سبزی جهان در همین سال ۲٫۱ میلیارد تن بوده است. پرتولیدترین میوه‌ها به ترتیب موز با ۱۳۹، هندوانه با ۱۰۵، سیب با ۹۷، انگور با ۷۲ و پرتقال با ۷۰ میلیون تن بوده‌اند.

پیام مهم این آمار: رشد جهان بیشتر از محل افزایش عملکرد در واحد سطح بوده، نه افزایش بی‌رویه زمین. یعنی جهان به سمت باغ متراکم، پایه پاکوتاه و مدیریت دقیق آب و تغذیه رفته است.

در ایران، تنوع اقلیمی امکان تولید همزمان خرما و موز گرمسیری، پسته مناطق خشک و سیب و گیلاس سردسیری را فراهم کرده است. سطح باغ‌های کشور حدود ۲٫۸ تا ۳ میلیون هکتار برآورد می‌شود. فارس در انگور، مازندران در مرکبات، آذربایجان غربی در گیلاس و کرمان در پسته به قطب تخصصی تبدیل شده‌اند.

مشکل امروز ایران روشن است: محدودیت آب، شوری فزاینده خاک و آب، سرمای دیررس بهاره و نوسان بازار. در چنین شرایطی احداث باغ بدون تحقیق اقلیمی و خاک‌شناسی، ریسک سرمایه‌گذاری را چند برابر می‌کند.

ایران با حدود ۱۶٫۳ میلیون تن میوه، جزو ده تولیدکننده برتر جهان قرار می‌گیرد. رتبه دقیق بسته به اینکه میوه خالص یا میوه و سبزی باهم محاسبه شود بین نهم تا یازدهم جابه‌جا می‌شود.

جمع‌بندی فائو روشن است: رشد واقعی از بهره‌وری می‌آید، نه از افزایش سطح.